Phạm Minh Chính » Xã hội » Bất cập trong “Công nghệ giáo dục”

(Xã hội) - Theo tiến sỹ Dương Hữu Biên – Trưởng khoa Ngữ văn và Văn hóa học (đh Đà Lạt), cách đánh vần trong sách Tiếng Việt lớp 1 – Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại là không sai tuy nhiên còn tồn tại một số bất cập và đi ngược với cách đánh vần truyền thống.

Mới đây, trên mạng xã hội xuất hiện clip nói về cách đánh vần mới của học sinh tiểu học, cụ thể chữ “k”, “qu”, “c” đều đọc là “cờ” và thay đổi cách đánh vần của các từ “iên”, “uôn”. Ngay sau đó, clip này được đăng lại trên khắp các trang mạng xã hội và thu hút sự chú ý của đông đảo người xem, tạo thành một tâm bão dư luận

Giáo viên, phụ huynh lo lắng

Chị Hoàng Thị Thủy (quận Thủ Đức, TP.HCM) có con đang theo học lớp 1 không khỏi băn khoăn, lo lắng: “Tôi thấy cách đánh vần cô giáo trong clip hướng dẫn rất khác với cách đánh vần trước đây tôi được học. Ở nhà tôi không biết phải dạy cháu học như thế nào cho đúng”.

“Cách đánh vần này rất lạ, đến cả tôi còn khó mà phân biệt thì làm sao con tôi có thể hiểu được. Chắc tôi phải ôm sách vỡ theo cháu vào học để bổ túc lại tiếng Việt”, anh Đỗ Hiệp có con đang học lớp 1 tại trường tiểu học Hoàng Diệu (quận Thủ Đức, TP.HCM) chia sẽ.

Theo chúng tôi tìm hiểu, cách đánh vần này được dạy theo sách Tiếng Việt lớp 1 – Công nghệ Giáo dục, gồm 3 tập, do NXB Giáo dục Việt Nam phát hành.

Cô giáo Phạm Quỳnh Như, giáo viên trường tiểu học Quảng Tiên (TX Ba Đồn, Quảng Bình) cho biết: “Trong quá trình học đại học sư phạm mình không hề biết đến bộ sách Công nghệ giáo dục, nhưng khi ra trường phải dạy theo bộ sách này nên rất khó khăn. Trước khi mình về trường thì nhà trường đã áp dụng cách đọc này cho học sinh từ 3, 4 năm trước rồi. Với cách học này chỉ phù hợp với học sinh khá, giỏi, còn học sinh trung bình rất khó tiếp thu. Bởi vì yêu cầu học sinh phải tư duy cao hơn nếu muốn viết đúng chính tả.”

Cô Như giải thích thêm rằng, nguyên tắc trong Công nghệ giáo dục là đánh vần theo âm, không đánh vần theo chữ. Do đánh vần theo âm nên khi viết phải theo luật chính tả: Âm /cờ/ đứng trước âm /e/, /ê/, /i/ phải viết bằng chữ k (ca); âm /cờ/ đứng trước âm đệm phải viết bằng chữ q (cu), âm đệm viết bằng chữ u…

Sau khi clip hướng dẫn cách đánh vần theo sách Công nghệ giáo dục xuất hiện trên mạng, đã có nhiều ý kiến trái chiều, đa phần là phải đối. Thậm chí có người cho rằng thay đổi cách đọc tiếng Việt là thay đổi cả quốc hồn, quốc túy của dân tộc.

Những bất cập trong “Công nghệ giáo dục”

Theo tiến sỹ Dương Hữu Biên, cách đánh vần trong sách Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại là không sai nhưng còn tồn tại một số bất cập, và chương trình này đã được giảng dạy tại các trường Thực nghiệm từ lâu.

“Cách đánh vần trong Công nghệ giáo dục tôi khẳng định về mặt khoa học là không sai tuy nhiên còn tồn tại một số bất cập. Đối với phụ huynh thấy cách đánh vần này có vẽ mới mẽ, lạ lẫm vì khác với cách học trước đây, nên cảm thấy hoang mang. Những người làm công tác nghiên cứu ngôn ngữ như chúng tôi không thấy gì là lạ cả. Thực tế, cách đánh vần này đã được áp dụng tại các trường Thực nghiệm từ những năm 80, 90 của thế kỷ trước” ông Biên cho biết và ông chỉ ra những bất cập còn tồn tại trong cuốn sách này.

Thứ 1: Không chỉ sách Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại mà các sách giáo khoa hiện hành đang bị rơi vào nhiều chỗ nhầm lẫn nghiêm trọng. Cụ thể, người làm công tác biên soạn sách giáo khoa không phân biệt được công việc của nhà nghiên cứu với người sử dụng ngôn ngữ, không xác định được quyển sách đó viết ra cho đối tượng nào tiếp cận. Không phân biệt được đâu là tri thức đại học và đâu là tri thức phổ thông.

Theo sách Công nghệ giáo dục thì bắt học sinh tiểu học, thầy, cô giáo và cả phụ huynh phải hiểu những khái niệm ngữ âm học, âm vị học tiếng Việt, làm luôn công việc nghiên cứu ngôn ngữ. Những âm vị học xa lạ và khó hiểu như âm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuối (thuộc cấu trúc âm tiết tiếng Việt) không nhất thiết phải bắt học sinh lớp 1 hiểu. Chính những âm vị đó làm phức tạp hóa nhiệm vụ nhớ mặt chữ và đánh vần thành tiếng của bậc học có tính chất “vỡ lòng” này.

Đối với trẻ em, điều quan trọng là đọc thông viết thạo để thành bản năng ngôn ngữ thì các nhà nghiên cứu lại không tính đến. Vì thế chương trình ít chú tâm rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, sử dụng tiếng Việt, tác động tiêu cực đến nói và viết.

Thứ 2: Âm và Chữ là hai phạm trù khác nhau: âm liên quan đến nhận diện âm thanh, chữ liên quan đến nhận diện hình ảnh. Đọc Chữ (nhận diện hình ảnh) và đọc Âm (nhận diện âm thanh) không thể đồng nhất với nhau.

Đánh vần là việc bất đắc dĩ khi học tiếng Việt, ví dụ từ “biên” đọc nuốt âm sẽ đọc là iên – bờ -iên – biên hoặc rõ từng âm là bờ-i-ê-n.

Nhưng sách Công nghệ giáo dục đã lẫn lộn giữa việc đọc Âm với việc đọc Chữ, không tập trung vào mục đích nhận diện chữ viết để viết đúng chính tả, đó là chưa kể vô tình bắt trẻ em trình độ lớp 1 phải nhận diện một cách khoa học vấn đề âm vị vốn là tri thức của đại học.

Thứ 3: D, gi là 2 phụ âm với 2 âm đọc khác nhau. Nếu dựa vào thực tiễn phát âm người Việt, có thể coi d và gi cùng âm đọc “dờ” thì tạm chấp nhận được. Còn c, k, và qu thuộc về chữ viết (nhận diện hình ảnh), nhưng lại nhầm sang phạm trù âm vị (nhận diện âm thanh) đọc thành “cờ” quá là mâu thuẫn, thực tế ấy cho thấy những nhà soạn sách nhầm lẫn vô cùng.

Thứ 4: Phụ âm với cách viết gh và g đều có âm đọc là gờ. Vậy tại sao gh phải học là gờ kép? Chẳng hạn, khi gặp từ ghi, học sinh đánh vần là gờ-kép-i hay gờ-hờ-i ? Tương tự, phụ âm có chữ viết ng và ngh đều có âm đọc là ngờ. Sách hướng dẫn chữ ngh “đọc là ngờ kép” thì khi đánh vần từ nghi phải đọc là ngờ-kép-i hay nờ-gờ-hờ-i ?

“Theo tôi, nên giữ cách đánh vần truyền thống, vì nó dễ hiểu, phổ cập, quan trọng hơn là nó đã trở thành tập quán, thói quen, nếu không muốn nói là cảm thức ngôn ngữ, của người Việt. Bởi cái gì đã trở thành tập quán, cảm thức, nhất là tập quán và cảm thức của cả một cộng đồng hay một dân tộc, thì không nên thay đổi. Hơn nữa, đối với trẻ em, điều quan trọng là đọc thông viết thạo để thành bản năng ngôn ngữ mới là cốt lõi. Và đó là mục tiêu cao nhất mà mọi chính sách, chương trình dạy và học tiếng, trong đó có tiếng mẹ đẻ cần đạt được” tiến sỹ Biên chia sẽ thêm.

Hiện nay, chương trình giáo dục phổ thông đang song hành 2 bộ sách Tiếng Việt cho học sinh tiểu học đó là sách cải cách giáo dục (sách hiện hành) và sách Công nghệ giáo dục. Bộ sách Công nghệ giáo dục được xây dựng trên tinh thần giải pháp Công nghệ giáo dục do GS Hồ Ngọc Đại khởi xướng. Chương trình này triển khai từ năm 1978 tại trường Thực nghiệm (Hà Nội), sau đó được mở rộng ra các trường tiểu học ở nhiều tỉnh thành khác. Bộ GD & ĐT cho phép địa phương nào muốn thì có thể tổ chức dạy học theo tài liệu của chương trình này. Đến nay, có 49 tỉnh với hơn 800.000 học sinh học theo chương trình này.

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@phamminhchinh.org
Thích và chia sẻ bài này trên: